Erik Hakkında Bilgi

Erik, sert çekirdekli meyve üretiminde dünyada zeytin ve şeftaliden sonra üçüncü
sırada yer alır. Türkiye’de ise erik üretimi zeytin, kayısı, şeftali, kiraz ve vişne üretiminden
sonra gelir. Ortalama 200 bin ton üretim ile dünyanın önemli erik üreticisi ülkeleri arasında
yer alır. Erik sofralık, kurutmalık veya mutfaklık olarak kullanılan sert çekirdekli meyve
türüdür.

Türkiye’de erik, ilk turfanda meyveler arasında yer alan önemli bir meyvedir. Türkiye’de erik ağaçları genellikle diğer meyve ağaçları arasında karışık bahçe olarak bulunur. Ancak son yıllarda Ege ve Akdeniz’in kıyı bölgelerinde turfanda yeşil erik konusu önem kazandığından kapama bahçeler de kurulmaya başlanmıştır. Erik, ülkemizin hemen her yöresinde yetiştirilmekte ve daha çok taze meyve olarak
tüketilmektedir. Bunun yanında komposto, hoşaf, şurup, pekmez, reçel, marmelat ve pestili de yapılarak saklanmaktadır. Erikler, türlerine göre genel olarak değişik iklim şartlarında yetiştirilebilirler. Ilımansıcak, ılıman-soğuk iklim bölgelerinde ve hatta kış dinlenmesi kısa süren tür ve çeşitleri, subtropik bölgelerde yetiştirmek de mümkündür.

erik-fidani-bursa-yetistiriciliği-fiyatlari-resimleri-bahcesi

Erik Tanımı ve Önemi

Erik “Prunus Domestica” Latince adı ile bilinen gülgiller familyasına ait bir meyve türüdür. Prunus Domestica meyvelerinin daha çok Kafkasya ve Hazar Deniz’i çevresinden dünyaya yayıldığı bilinmektedir. Erik, Romalıların Doğu’ya yapmış oldukları seferler ile Avrupa ülkelerine ve oradan da Amerika’ya götürülmüştür. Kültür çeşitlerini oluşturan Prunus Domestica’nın Doğu erik türlerinin ithali ile bu ülkelerdeki yerli yabani erikler arasında çok sayıda melezler yapılmış ve erik çeşitlerinin sayısı daha da artmıştır.

Eriğin bitkiler âlemindeki yeri şöyledir:

Âlem : Plantae
Şube : Magnoliophyta
Sınıf : Magnoliopsida
Takım : Rosales
Familya : Rosaceae
Cins : Prunus
Tür : P. Domastica

Erik çeşitleri olgunluk zamanlarına göre erkenci, orta mevsim ve geççi; kullanılma şekillerine göre de taze, kurutmalık ve işlenmiş olarak ayrılır. Olgunlaşma durumları göz önüne alınırsa erik meyvelerinin yeşil, kırmızı, mor ve sarı renklerdeki taze formu 15 nisan 30 eylülde pazara sunulur.

Eriğin insan sağlığına olan faydaları şunlardır:

Kansızlığı giderir, iştah açar ve hazmı kolaylaştırır.
Romatizma ve mafsal kireçlenmesine faydalıdır.
Ateş düşürücü etkisi olan erik, diş temizliğine de yardımcı olur.
İdrar söktürücü ve terleticidir.
Tuzsuz rejim yapan ve romatizma rahatsızlığı olanlara iyi geldiği bilinir.
B vitamini ihtiva eden erik, bu özelliği sayesinde sinir sistemini takviye eder.
Çekirdekleri bağırsak solucanlarını düşürmekte kullanılır.

Erik Bitkisinin Botanik Özellikleri

Habitus: Erik ağaçları tür ve çeşide göre genel olarak iri boylu ağaçlar oluşturur. Ancak bunun yanında küçük boylu ya da çalı şeklinde ağaçlar da vardır. Çeşitlerin bir kısmında büyüme dik iken bir kısmında yayvandır.

Erik Meyvesi:

Sert çekirdekli bir meyvedir. Endokarpın sertleşmesi ise çekirdek kabuğu meydana gelir. Mezokarp etli ve suludur. Meyveler şekil, renk ve tat bakımından oldukça farklıdır.

Erik Dalları:

Tür ve çeşide göre dallar yeşil, kahverengi veya kırmızı olur. Taze sürgünler tüylü veya tüysüz, daha sonra düzgündür. Meyvede odun dallar meyve veren bir yaşlı dallardır. İki veya üç yaşlı dallar üzerinde dalcıklar veya buket dallar meydana gelebilir.

Erik Yaprakları:

Şekilleri tür ve çeşide göre değişiklik gösterir. Yaprak saplarında ve kenarlarında görülen siğiller çeşitlerin ayrılmasında kullanılır.

Erik Gözleri:

Erik çiçekleri o yılın sürgünleri veya yaşlı spurlar üzerindeki lateral gözlerden oluşur. Oluşum zamanı yaz sonudur. Her gözden 1 veya 3 çiçek meydana gelir. Yaprak meydana gelmez.

Erik Çiçeği:

Beyaz, yeşilimtırak ve nadiren de olsa renklidir. Dişi organ sayısı 5, erkek organ sayısı ise 20-30’dur.

Erik Döllenme biyolojisi:

P. Cerasifera çeşitlerinden bazıları kendine verimli, çoğu ise kendine kısırdır. P. Domestica kültür çeşitlerinin bazıları kendine verimli, bazıları kısmen kendine verimli, diğerleri de kendine kısır çeşitlerdir. Kendine verimli çeşitlerin kendi çiçek tozu ile tozlanmaları durumunda meyve tutumu oranı % 30′ a kadar yükselir. Kendine kısır çeşitler ise kendi çiçek tozları ile tozlandıkları zaman meyve tutum oranı % 1.5 civarında olur. Japon erikleri arasında kendine verimli olanlar yoktur. Bunların bir kısmı kısmen kendine verimli, bir kısmı da kendine kısırdır. Kendine kısır olanların sayısı daha fazladır. Genellikle Avrupa erikleri ile Japon erikleri birbirine uyuşmazlar.

Erik Çeşitleri

Erikler Avrupa, Japon ve Can eriği grupları olarak üçe ayrılır. Bunlar: Can grubu erikleri (Prunus cerasifera): Genellikle yeşil olarak tüketilir. Yeşil turfanda olarak tüketilen bu eriklerde meyveler nisan-mayıs aylarında toplanır. Meyveler tam çiçeklenmeden 60–70 gün sonra hasat edilir. Olgun olarak tüketilen aynalı çeşidi ise haziran ayı ortasında toplanır. Ağaçlar sık dallı, yayvan taçlı 4–8 m yüksekliğindedir.

Can eriği grubuna giren çeşitler şunlardır:

Papaz eriği:

Meyveleri iri, yuvarlak, sap çukuru hafif basıktır. Meyve boyu 30 mm, meyve ağırlığı 18 g’dır. Kabuk koyu yeşildir. Olgunluk zamanında açık yeşil ve güneş gören kısımları ise kırmızımtıraktır. Et rengi yeşil, meyve gevrek ve suludur. Çekirdek ete bağlı ve orta iriliktedir.

Can eriği:

Papaz eriğine göre daha yuvarlak, açık yeşil, mayhoş ve suludur. Et dokusu incedir. Meyve eti sarı ve gevrektir. Olgunluk ilerledikçe yeme kalitesi artar. Meyve ortalama 15-20 gram ağırlığındadır. Kendine verimlidir. Papaz eriğinden 1 hafta sonra olgunlaşır.

Havran (Bekiroğlu):

İri, yuvarlak, kısa saplı, kabuk açık yeşil renkli ve olgun meyve sarıdır. Çekirdek ete yapışık ve oldukça küçüktür. Papaz eriğinden 10-15 gün sonra hasat edilmesi uygundur.

Aynalı eriği:

Kabuk düz parlak sarı zemin üzerine kırmızı renklidir. Olgun meyve yuvarlak, meyve eti gevrek, sulu ve mayhoştur. Çekirdek ete yapışıktır.

Kebap eriği:

Papaz ve can eriğine göre daha küçük meyvelidir. Meyve basık yuvarlak, parlak koyu yeşildir. Tatlı ve gevrektir. Kendine verimlidir.

Japon grubu erikleri (Prunus Salinica):

Pazarda ve halk arasında İtalyan eriği olarak bilinir. Haziran-eylül aylarında olgunlaşır. Çoğu kendine kısır veya kısmen kendine verimli olduğundan tozlayıcıları ile birlikte dikilmeleri zorunludur. Ağaçları çeşide göre değişmekle birlikte sık veya seyrek dallı, yayvan, dik-yayvan veya sarkık taçlıdır. 6-7 m yüksekliğe ulaşırlar. Bu gruptaki erikler ise şunlardır:

Formasa:

Meyveler 55-60 gram ağırlığında ve kalp şeklindedir. Sarı yeşil zemin üzerine morumsu kırmızı renktedir. Meyve eti sarı, sulu, ince dokulu, gevrek, tatlı ve aromalıdır. Haziran ayı sonunda hasat edilir. Tozlayıcıları Santa Rosa, Wickson ve Beauty çeşitleridir

Climax:

Formosa çeşidinden bir hafta sonra olgunlaşır. Meyve yumurta şeklinde, kabuk kırmızı-mor ve sarı benekli kalındır. Meyve eti sarı, yumuşak sulu, orta tatlı ve çok aromalıdır. Tozlayıcısı Santa Rosa’dır. Santa

Rosa:

Formasa ile aynı anda olgunlaşır. 55-60 gram ağırlığında meyveleri olan bir çeşittir. Kabuk koyu mor renkli, çok puslu ve caziptir. Meyve eti koyu pembe-kırmızı, tatlı, sulu ve aromalıdır. Formosa,
Methley, Morettini, Burmosa, Beaty, Golden Japan veya Wickson tozlayıcı olarak kullanılır.

Avrupa grubu erikleri (Prunus Domastica):

Erik üretiminin önemli bir kısmı bu türe ait çeşitlerde yapılmaktadır. Bu türe ait çeşitlerden bazıları kendine verimli, bazıları kısmen verimli veya tamamen verimlidir. Kendine uyuşmaz çeşitlerde bahçe kurulurken mutlaka dölleyici bulundurulmalıdır. Sofralık olarak taze tüketildiği gibi konservelik, kurutmalık ve reçellik olarak da değerlendirilir. Meyveleri uzun yumurta şeklinde, hafif yuvarlaktır. Meyve kabuğu sarı, mor veya kırmızıdır. Meyve eti sarımtırak veya yeşilimtıraktır. Meyveler sulu ve tatlı olup meyve eti çekirdekten kolay ayrılır. Ağaçları seyrek dallı, dik, yayvan veya sarkık taçlıdır. 12 metreye kadar yükselebilir. Bu gruba ait erik çeşitleri şunlardır:

Stanley:

Ülkemizde en yaygın olarak yetiştirilen çeşittir. Ağustos ayının sonunda olgunlaşır. Meyve uzun, yumurta şeklinde ve boyunludur. Kabuk rengi koyu mor, çok mumlu, meyve eti sarı, sulu, lifli, gevrek ve tatlıdır. Sofralık olarak tüketildiği gibi kurutmalık ve sanayilik olarak da değerlendirilir. Kendine verimlidir. Aynı zamanda birçok çeşidin de dölleyicisidir.

Giant:

Meyve yumurta şeklinde boyunludur. Meyve dış kabuk rengi koyu kırmızı, mor renklidir. Meyve eti sarı, sulu, gevrek ve tatlıdır. Kendine verimlidir. Sofralık tüketime uygun bir çeşittir.

President:

Ağustos sonu eylül ayı başında olgunlaşır. Meyve yuvarlak, kabuk rengi bordo, kırmızıdır. Sap çukur alanı geniş, karın çizgisi belirgindir. Bu çeşide dölleyici olarak Stanley çeşidi kullanılır. Kısa bir
süre depolanmaya uygundur.

Sugar:

Temmuz ayı sonunda olgunlaşır. Meyve yumurta şeklindedir. Kabuk kırmızı, mor renkli, meyve eti koyu sarı, sulu ve aromalıdır. Çekirdek ete yapışıktır. Sofralık ve kurutmalık olarak değerlendirilir.
Kendine verimlidir.

Erikler türlere göre genel anlamda oldukça değişik iklim şartlarında yetişebilir. Erik türlerinin iklim istekleri birbirinden farklıdır. Değişik iklim koşullarına en iyi uyabilen P. Cerasifera’dır. Avrupa erikleri (P. Domestica) kışı daha soğuk geçen soğuk ılıman iklim meyvesidir. Japon erikleri (P. Salinica) soğuk geçmeyen bölgelerde iyi sonuç verir. Kış mevsiminde soğuklara dayanıklı olan eriklerde soğuğa olan dayanıklılık ilkbaharda havaların ısınmasıyla azalmaya başlar. Çiçeklenme devresinde duyarlılık iyice artar. Erik çeşitleri badem, kayısı ve şeftaliden sonra çiçek açtığından ilkbahar geç
donlarından daha az zarar görür. Özellikle Japon grubu erikleri Avrupa grubu eriklerinden 10-15 gün önce çiçek açtıklarından ilkbahar donlarından zarar görme ihtimalleri daha fazladır. Bu nedenle yetiştiricilik yapılacak yerde bu durum dikkate alınmalıdır.

Çiçeklenme zamanında soğuk, nemli ve rüzgârlı havalar iyi ürün oluşmasına enge olur. Bu gibi yerlerde tozlanmayı yapan arıların faaliyeti büyük ölçüde azalır ve çiçek tozlarının çimlenme oranları düşer.
Kış soğuklanma istekleri bakımından tür ve çeşitler oldukça farklılık gösterir. Genellikle Avrupa grubu eriklerin kış soğuklanma istekleri Japon grubu eriklere göre daha fazladır. Avrupa eriklerinin 7 0C’nin altında 1000 saatten fazla soğuklanmaya ihtiyacı vardır. Japon eriklerinde ise bunun 600 saat olduğu bilinmektedir. Yağışların iyi olduğu ve yıllık yağış toplamının 750 mm’yi bulduğu yerlerde erikler sulanmadan yetiştirilebilir. Meyvelerin kaliteli ve irileşerek olgunlaşması için yazın toprakta yeteri kadar su bulunmalıdır. Geç olgunlaşan çeşitlerde sonbaharda erken yağan yağmurlar çatlamalara sebep olur. Yüksek hava nispi nemi ve fazla sıcaklığın olduğu bölgelerde mantarların yayılışı
arttığından çürümeler meydana gelir. Mantarla mücadele zor olacağından bu şartlara uygun
erik yetiştiriciliği yapılmalıdır.

Erik Toprak istekleri:

Erikler toprak bakımından orta derecede seçicidir. Bununla birlikte erikler en iyi olarak besin maddesince zengin, humuslu, sıcak, yeterli neme sahip orta derin veya derin topraklarda en iyi yetişirler. Saçak köklü olduklarından az derin topraklarda da yetişebilir. Can erikleri farklı
topraklara daha kolaylıkla uyum sağlar. Fakir, kuru ve kireçli topraklarda olduğu gibi nemli
topraklarda da iyi sonuç verir. Şeftaliye nazaran kireçli topraklara daha iyi dayanırlar. Japon erikleri için en uygun topraklar ise humuslu, besin maddelerince zengin, nemli ve sıcak topraklardır. Ağır topraklarda Avrupa erikleri Japon eriklerine göre daha iyi sonuç verir. En uygun toprak pH’sı 6,5’tur.
Yağışı az bölgelerde erik bahçeleri devamlı olarak temiz tutulmalıdır. Böyle bölgelerde toprak sonbaharda sürülür. İlkbaharda toprak tava gelince şubat sonu veya mart ayı içinde ikinci kez sürülür. Mayıs ayında yapılan üçüncü sürümden sonra sulama kanalları açılır. Ağaçların dipleri çapayla işlenir. Sulama nedeniyle yazın bahçeler otlanırsa toprağı sürmek yerine ot biçimi tercih edilir. Erik kökleri toprak yüzeyine yakın bir kısımda yayılmış olduğundan derin toprak işlemesinden kaçınılmalıdır.

Erik Üretimi

Kültür erik çeşitleri tohum ve çelikle üretilmez. Eriklerde üretim yöntemi aşıdır. Fidanlıklarda anaçlara uygulanan aşı durgun göz aşısıdır. Ekolojik şartların uygun olduğu yerlerde sürgün göz aşıları da uygulanır. Büyük ağaçlarda ise kalem aşılarından da faydalanılır. Eriklerin üretiminde anaç kullanılır. Anaç, kalem üzerinde ağacın şekli ve büyüklüğü, çeşitli toprak ve iklim şartlarına dayanıklılığı, mahsule yatma ve mahsul kalitesi, çeşitli hastalık ve zararlılara dayanıklılık yönünden etki etmektedir. Eriklerin üretiminde kullanılacak anaçlar tohum ve klon anaçlarıdır. Tohumdan yetiştirilecek erik anaçlarında tohumların sonradan olgunlaştırılması gerekir. Eriklerde bu olgunlaşma 0-4,4 0C’de 120-130 gün sürer. Bu şekilde katlanan erik çekirdekleri düzgün ve yüksek çimlenme gösterir.
Katlamadan alınan çekirdekler, tohum tavalarına veya doğrudan şaşırtma parsellerine dikilir. Tohum ve şaşırtma parsellerinde ot alma, hastalık ve zararlılarla mücadele, sulama ve gübreleme gibi kültürel işlemler zamanında yapılarak anaçların kuvvetli büyümeleri sağlanır. Klon anaçlarının üretimi daldırma, odun ve yarı odun çeliği ile olur. Köklendirmeyi artırmak için sisleme, hormon uygulaması, dipten ısıtma gibi işlemlere başvurulur. Çelik tavalarında da tohum tavalarındaki işlemler yapılır. Erikler için anaç olarak muhtelif erik türlerinin çöğür ve klon anaçları ile şeftali, kayısı ve badem çöğür anaçları kullanılmaktadır.

Erik çöğür anaçları:

P. Ceresifera (Myrobolan kiraz eriği):

Yurdumuzda ve dünyada geniş ölçüde kullanılan erik anacıdır. Özellikle Avrupa grubu (P.Domestica) erik çeşitler için istenen anaç olmakla beraber aynı zamanda Japon grubu (P.Salicina) erikler için de uygundur. Ancak President, Kelsey gibi bazı çeşitlerin bu anaç ile tam uyum gösteremediği bilinmektedir. P.ceresifera anaçları yurdumuzda can eriği olarak bilinir. Değişik toprak ve iklim şartlarına uyabilir. Kök ur nematoduna hassas fakat kök boğazı çürüklüğüne dayanıklıdır. Hafif, kumlu topraklarda çok iyi gelişir. Kuvvetli bir anaç olup bu anaç üzerine aşılı fidanlar 7×7 m dikilmelidir.

P. Besseyi (kum eriği):

Japon ve Avrupa grubu eriklerle uyuşur. Çok bodur bir anaçtır. 1-1,5 m boyunda ağaçlar meydana getirir. Aşıdan sonra ilk yıl ürün vermeye başlar. Kumlu topraklara uyumu iyidir.

P. Salcia:

Japon ve Avrupa grubu eriklerle uyuşur. Bodur ağaçlar meydana getirir. Kumlu topraklara adapte olduğu için bu tür topraklarda bodur erik anacı olarak kullanılabilir.

Erik klon anaçları:

Myrobolan B. :

Kireçli, ağır, drenajı kötü, hafif, kuvvetli ve zayıf gibi çeşitli topraklarda iyi uyum sağlar ve üretilmesi kolaydır. Kuvvetli ve verimli ağaçlar oluşturur. Bazı çeşitlerle uyuşmazlık gösterir. Nematot, bakteriyel kanser ve vertisulyuma duyarlı, kök boğazı çürüklüğüne orta derecede dayanıklıdır. Myrobolan Gl.931-6: pH’sı yüksek topraklardaki yetiştiricilik için kullanılan bir anaçtır. Diğer anaçların iyi sonuç vermediği asitli topraklarda iyi sonuç verir. Myrobolan 29-C: İlk yıllarda kökleri yüzeysel gelişir, sonraki yıllarda derinlere gider. Kuvvetli ağaçlar oluşturur. Nematoda dayanıklıdır. Kök boğazı çürüklüğü, vertisilyum ve bakteriyel kansere orta derecede
duyarlıdır.

Marianna:

Ağır ve çok rutubetli topraklarda kullanılabilir. Kök urnematoduna bağışıklığı vardır. Kök boğazı çürüklüğü ve kök kanserine dayanıklıdır. Avrupa ve Japon grubu erikleri ile uyuşmaktadır. Marianna
anaçlarının GF8-1 ve 2624 klonu olmak üzere değişik klonları vardır.

Şeftali çöğürü:

Erik için orta kuvvetli bir anaçtır. Sıcak, tınlı topraklarda kullanılabilir. Bazı sofralık erik çeşitleri ile iyi uyuşmadığı belirlenmiştir. Şeftaliye aşılı erik ağaçları erken meyveye yatar ve meyveleri erken olgunlaşır. Nematotla bulaşık topraklarda, erik yetiştiriciliği için Nemaguard şeftali
çöğürleri anaç olarak kullanılmalıdır. En çok kullanılan diğer şeftali çögürleri ise Prunus Persica (Lovall) Nemaguard ve S-37’dir.

Kayısı çöğürü (zerdali):

Özellikle nematotlu bölgelerdeki kumsal topraklarda eriğe anaç olarak kullanılır. Japon erik çeşitleri bu anaç üzerinde Avrupa eriklerine göre daha iyi gelişme gösterir. Zerdali anacı erikler için ancak
nematotlu bölgeler de anaç olarak kullanılmalıdır. Zerdali, erikler için kuvvetli bir anaçtır. Sıcak, süzek ve kireçli topraklara uygundur. Zerdali anacı üzerine aşılı eriklerde meyve kalitesi ve verim üzerine olumlu etki yapar. Kültür çeşitleri ile uyuşması değişiktir. Japon erikleri ile Avrupa eriklerine göre daha iyi uyuşma gösterir. Bu anaç kullanılacağı zaman kalem anaç ilişkilerinin
önceden bilinmesi gerekir.

Badem çöğürü:

Bazı erik çeşitleri örneğin D’Agen, badem çöğürü üzerinde başarıyla yetiştirilir. Badem çöğürü erik için orta kuvvetli bir anaçtır. Kuru, kireçli ve taşlı topraklar için uygundur. Bademe aşılı eriklerde meyve kalitesi ve verim orta derecededir.

Bodur Erik Yetiştiriciliği

Bodur erik yetiştiriciliğinde en fazla kullanılan anaçlar Myrobalan B, Myrobalan GF 31, Myrobalan 29 C, Marianna 2624, Marianna Gf 8-1, Marianna 4001 ve Pixy’dir. Bu anaçların dışında Commun Mussel, St.Julien A, St. Julien 655/2, Brompton ve Damas son yıllarda ümit görülen anaçlardır.

Erik Bahçe Tesisi

Erik bahçeleri genel olarak 1 ya da 2 yaşlı fidanlarla kurulur. Dikim mesafeleri çeşide göre değişir. Genellikle bu mesafeler çanak şeklinde ve kare dikiminde 6×6 m’dir. Palmetlerde ise sıra üzeri 4-4,5 m, sıra arası ise 4-5 metredir. Bu mesafeler kuvvetli büyüyen çeşit ve anaçlarda ve kuvvetli topraklarda 7×7 m’ye çıkarılabilir. Kışı ılıman geçen ve fazla yağışlı olmayan bölgelerde fidanlar kasım-aralık ayından itibaren dikilebilir. Dikime ilkbahar gelişme devresinin başlamasına kadar devam edilebilir. Kışı yağışlı veya soğuk geçen bölgelerde ise dikim ilkbahar mevsiminin başında yapılır. Dikim yerleri işaretlendikten sonra 60 x 60 cm boyutunda ve 50 cm derinliğinde çukurlar açılır. Dikim aralığı çeşide göre belirlenir. Önce fidanlara kök tuvaleti yapılır. Fazla uzamış, yaralanmış, kuru, kırık veya kıvrık olan kökler kesilip atılır. Fidanın tepesi 80- 100 mcm’den, varsa yan dalları 2 –3 göz üzerinden kesilir. Fidan dikimi dikim tahtasıyla yapılmalıdır.

Dikimde çukurun üstünden çıkan toprakla yanmış ahır gübresi karıştırılarak çukurun yarısına kadar bir kümbet oluşturulur. Fidan kökleri serbest kalacak şekilde bu kümbete oturtulur. Çukurun dibinden çıkan toprak, üst kısma konarak iyice sıkıştırılır. Fidanın aşı noktasının toprak altında kalmamasına, toprak üzerinden 2-3 cm üstünde olmasına özen gösterilir. Can suyu verilmesine özen gösterilmelidir. Dikimden sonra ağacın kuvvetli 18 rüzgârlardan zararlanmaması için hâkim rüzgarın estiği yönde ağaca 15-20 cm mesafede herek dikilir ve esnek bir materyalle ağaca sekiz şeklinde bağlanır. Dikimden sonra fidanın tepesi 70-80 cm’den kesilirse ağaçta bir bodurluk sağlanır. Böylece ağacın dikine değil de yayvan büyümesi sağlanır. Kendine verimli çeşitlerle bahçe kurulacağı zaman eğer bahçede birkaç çeşidin yer alması isteniyorsa her çeşit bir blok hâlinde bahçeye dikilmelidir. Kendine kısmen verimli veya kendine kısır çeşitlerle bahçe kurulacağı zaman çeşitlerin birbirini tozlayacak çeşidin dikilmesi zorunludur. Tozlayıcı oranı 1/9 oranında olmalıdır. İkiden fazla çeşitlerle kurulacaksa çeşitler 2’şer 3’er sıra hâlinde dikilmelidir.

En uygun tozlayıcı çeşit seçilirken çeşidin iyi özelliklerinin yanı sıra çiçek açma zamanlarının birbirlerini tozlayacak şekilde uygun gelmesine dikkat edilmelidir. Aynı zamanda çiçek tozlarının yüksek çimlenme gücüne sahip olmasına ve karşılıklı tozlanma sonucu yüksek oranda meyve tutumu meydana getirecek çeşitlerin seçilmesine de özen gösterilmelidir. Tozlayıcı sayısı, tozlayıcı çeşidin ekonomi ve pazarlama yönünden amaca uygun bir çeşit olup olmamasına göre ayarlanmalıdır. Amaca uygun bir çeşidin tozlayıcı olarak kullanılması hâlinde, 2 sıra ana çeşide 1 sıra tozlayıcı dikilmelidir. Üretim amacına uygun olmayan bir çeşidin tozlayıcı olarak kullanılması zorunluluğu varsa 8 ana ağaca 1 tozlayıcı
olacak şekilde fidanlar dikilmelidir. Ayrıca bahçe kurulurken tek çeşit kapama bahçe yerine birden fazla çeşit kullanılması meyve miktar ve kalitesini olumlu yönde etkilediğinden tercih edilir.

Erik Sulama

Yıllık yağış miktarı 750 mm’yi geçen bölgelerde erikler sulamadan da yetiştirilebilir. Yağış miktarı bu rakamın altına düşen yerlerde sulamanın yapılması zorunludur. Yetersiz sulama ağacın gelişiminin zayıf olmasına, yeterli ürün alınamamasına ve ürün kalitesinin düşmesine neden olur. Özellikle meyve büyüme döneminde düzenli sulama çok önemlidir. Erikler saçak köklü olduklarından ve kökler yüzeysel geliştiklerinden su istekleri derin köklü meyve türlerine göre daha fazladır. Mevcut türler arasında can grubu erikleri kuraklığa en fazla dayanır. Ege Bölgesi’nde erik bahçeleri mayıs ayının ikinci yarısından itibare sonbahar yağışlarına kadar geçen süre içinde 8-12 günde bir sulanır. Sulama çeşitli şekillerde yapılır. Karık, çanak, tava yöntemi veya karık-çanak kombinasyonları şekillerinden birisi sulamada kullanılır. Sulama sistemi toprağın özelliğine, su kaynağının zenginlik durumuna göre seçilir. Damlama sulama ve mini yağmurlama sistemleri de günümüzde uygulamaya girmiştir.

Erik İlaçlama

Erikte görülen hastalık ve zararlılar ile mücade yöntemleri şunlardır:

Erik iç kurdu: Erik iç kurdunun larvaları meyvelerine zarar yapar. Larvalar genellikle sap dibinden, yanlardan ve iki meyvenin birbirine değdiği yerlerden girer. Meyvenin hemen kabuk altını tipik olarak oyar. Meyve etinde tünel açarak çekirdeğe ulaşır. İlk larvalar bazen birden fazla meyveye saldırır.
Dolayısı ile bir meyvede bazen birden fazla zarar meydana gelir. İkinci larvalarise 1-3 meyvede zarar yapabilir. Zarar gören meyveler zamk çıkarır. Ege,

Erik Budama ve Destekleme Sistemi

Eriklere şekil budaması ve mahsul budaması olmak üzere iki tip budama uygulanır. P. Cerasifera ve P. Salicina yayvan büyüme eğiliminde olduklarından genç ağaçlarına goble şekli uygundur. Avrupa erikleri ise daha çok dik veya yayvan geliştiklerinden bunlara da değişik doruk dallı şekil verilir. Modifiye lider tipi terbiye şekli Avrupa ve yerli bütün eriklere tavsiye edilir. Özellikle çok verimli Japon eriklerinde kırılmaya mani olmak için kuvvetli çatal dalların meydana getirilmesine büyük özen gösterilmelidir. Bazı çeşitler dik, bazıları da yaygın geliştiklerinden budama buna göre yapılmalıdır.
Örneğin Japon eriği çeşitlerinden Santa Rosa ve Wickson dik büyüdüklerinden yaygın büyüme teşvik edilmelidir. Hâlbuki Burbank eriği yaygın büyüdüğü için biraz daha dik büyümesi teşvik edilmelidir.
Budama sırasında ilk büyüme mevsimini takip eden kış devresinde yan dallar gövdeden itibaren 40-75 cm’den kesilir. Odun dalları ve diğer istenmeyen dallar çıkartılır. Daha sonra budamalar uç almaları istenilmeyen dalların çıkartılması, dal ve dalcıkların yan dallar üzerinde iyi yerleştirilmesi şeklinde olur. Şekil budaması uygulanırken genç ağaçlarda kesimler yapılmamalıdır. Yoksa kuvvetli sürgünler meydana gelir ve ağacın mahsule yatması gecikir. Mahsul budaması mümkünse her yıl, değilse iki yılda bir yapılmalıdır. Eğer her yıl yapılırsa daha hafif olarak uygulanmalıdır. Budama sırasında eriklerde çiçek tomurcuklarının daha çok iki yaşlı dallar ile buket dallar üzerinde teşekkül ettiği unutulmamalıdır. Kırık ve kuru dallar en yakın bir yan dal üzerinden kesilir. Taç içinde sıkışıklık yapan dallar ile birbirine rakip olarak değişen dalların birisi dipten kesilerek ağaçtan uzaklaştırılır.

Erik Hasat Zamanı

Eriklerde hasat meyve kabuğunun rengine ve meyve etinin sertliğine göre belirlenir. Renk, çeşidin esas rengini aldığı zaman meyve eti de yumuşamaya başlar. Hasat tüketiciye en iyi kalitede malın arzını sağlayacak olgunlukta yapılmalıdır. En iyi toplama olgunluğu meyvelerin ağaçta tam iriliklerini aldıkları, tam tatlılaştıkları ve eti gevrek olduğu zamandır. Ancak olgunluğun ağaç üzerinde bu kadar ilerlemesine izin verilmez. Çünkü toplanan meyvelerin tüketiciye ulaşıncaya kadarki işlemlere dayanması gerekir. Eğer tüketicinin eline kısa zamanda ulaşacaksa daha olgun toplanabilir. Pazar uzak ise toptancı hâlleri ve manavlarda bekleme süresi göz önüne alınarak hasadın daha erken yapılması gerekir. Bu durumda sarı kırmızı eriklerde ibre noktasına ben düşünce, mor eriklerde ise yeşilimtırak mavi renk görülünce hasat yapılır. Bu meyveler, tüketicinin eline geçene kadar normal renklerini alarak etleri gevrek hâle gelir.

Erik Hasat Yapılması

Erikler sabah erken saatlerde hasat edilir. Hasat edilen meyveler güneşte bırakılmaz. Derim sırasında meyvenin sapla birlikte koparılmasına dikkat edilmelidir. Kurutmalık erikler iyi olgunlaşıp bir miktar suyunu kaybettikten sonra yere düşer. Yere düşen bu erikler genellikle yerden toplanır. Bu eriklerde de silkme ile hasat yapılabilir. O zaman ağaçların diplerinin temiz, toprak yüzeyinin düzgün olması gerekir.
Hasat edilen meyveler derim sepetleri içersinde ambalaj evlerine gönderilir. Bir ağaçta hasat 2-5 defa yapılır. Bunun sebebi meyvelerin hepsinin aynı anda olgunlaşmamasıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir